Một công trình hoàn chỉnh không thể chỉ dựa vào một loại vật liệu duy nhất mà cần sự kết hợp của nhiều nhóm vật liệu khác nhau, từ phần thô đến phần hoàn thiện. Vật liệu phần thô và vật liệu hoàn thiện tuy có vai trò khác nhau trong công trình, nhưng đều cần được lựa chọn một cách đồng bộ, có tính toán từ giai đoạn lập kế hoạch. Nếu chủ đầu tư hoặc nhà thầu chỉ quan tâm đến giá mà bỏ qua tính phù hợp, chất lượng và khả năng cung ứng, công trình rất dễ phát sinh chi phí ngoài dự kiến trong quá trình thi công. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp các nhóm vật liệu cần quan tâm, từ gạch xây phần thô đến các vật liệu hoàn thiện không gian.
Phân biệt vật liệu phần thô và vật liệu hoàn thiện
Vật liệu phần thô
Vật liệu phần thô là nhóm vật liệu phục vụ cho kết cấu và xây dựng cơ bản của công trình, bao gồm gạch xây, xi măng, cát, đá và thép. Đây là nhóm vật liệu quyết định đến độ bền vững và an toàn của toàn bộ công trình, nên thường được lựa chọn kỹ lưỡng ngay từ giai đoạn thiết kế và lập dự toán.
Vật liệu hoàn thiện
Sau khi phần thô hoàn tất, công trình cần đến nhóm vật liệu hoàn thiện để tạo nên không gian sử dụng thực tế, bao gồm gạch ốp lát, sơn, đá trang trí, sàn gỗ hoặc sàn công nghiệp, cùng các vật liệu trang trí nội thất khác. Nhóm vật liệu này tuy không ảnh hưởng trực tiếp đến kết cấu chịu lực, nhưng lại quyết định phần lớn đến tính thẩm mỹ và trải nghiệm sử dụng của công trình sau khi bàn giao.
Gạch xây là một trong những vật liệu cần lựa chọn ngay từ đầu
Vì sao cần xác định loại gạch trước khi lập kế hoạch vật liệu?
Gạch xây là một trong những vật liệu phần thô cần được xác định sớm nhất, bởi việc lựa chọn loại gạch có ảnh hưởng trực tiếp đến quy cách tường, tổng khối lượng vật liệu cần sử dụng, cũng như kế hoạch vận chuyển và tiến độ cung ứng cho công trình. Ngoài ra, loại gạch được chọn cần thống nhất với yêu cầu của hồ sơ thiết kế và điều kiện thi công thực tế, tránh tình trạng phải điều chỉnh giữa chừng khi công trình đã triển khai.
Gạch không nung trong xu hướng sử dụng vật liệu hiện nay
Gạch không nung là một trong những loại vật liệu xây tường ngày càng được sử dụng phổ biến, với đặc điểm sản xuất và tính chất vật lý có nhiều điểm khác biệt so với gạch đất sét nung truyền thống. Loại vật liệu này có thể được sử dụng trong nhiều loại công trình khác nhau, tùy theo yêu cầu thiết kế và điều kiện kỹ thuật cụ thể của từng hạng mục.
Tuy nhiên, khi lựa chọn gạch không nung, cần căn cứ vào quy cách và tiêu chuẩn của từng sản phẩm, thay vì chỉ dựa trên tên gọi chung. Mỗi loại gạch có quy cách khác nhau, vì vậy việc tham khảo kích thước gạch không nung phổ biến sẽ giúp đơn vị xây dựng có thêm cơ sở khi lựa chọn vật liệu phù hợp với thiết kế của công trình.
Quy cách và trọng lượng ảnh hưởng đến quá trình thi công
Từ quy cách đến số lượng vật liệu
Khi lập dự toán vật liệu xây tường, không nên chỉ nhìn vào đơn giá của một viên gạch, bởi kích thước khác nhau giữa các loại sản phẩm sẽ dẫn đến số lượng viên cần sử dụng khác nhau cho cùng một diện tích tường. Số lượng này cần được tính toán dựa trên diện tích tường thực tế và quy cách cụ thể của sản phẩm được lựa chọn, tránh áp dụng số liệu ước lượng chung chung giữa các loại gạch khác nhau.
Trọng lượng và vấn đề vận chuyển
Bên cạnh quy cách, trọng lượng của vật liệu xây tường cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình thi công: khối lượng công việc bốc xếp tại công trường, phương án vận chuyển phù hợp, khối lượng hàng có thể chở trong mỗi chuyến, cũng như cách tổ chức vật tư ngay tại công trường theo từng giai đoạn thi công. Đối với gạch thẻ, trọng lượng gạch thẻ không nung là một trong những thông tin có thể tham khảo khi tính toán phương án vận chuyển và bố trí vật liệu tại công trường một cách hợp lý.
Tiêu chuẩn chất lượng cần được đặt lên trước giá thành
Vì sao tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng?
Tiêu chuẩn kỹ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc xác định yêu cầu chất lượng của từng loại vật liệu, đồng thời là cơ sở để chủ đầu tư và nhà thầu kiểm tra vật liệu đầu vào trước khi đưa vào sử dụng. Yếu tố này đặc biệt quan trọng đối với những công trình có yêu cầu nghiệm thu chặt chẽ, nơi mọi loại vật liệu đều cần có hồ sơ và chỉ tiêu kỹ thuật rõ ràng.
Những thông tin nên kiểm tra từ nhà cung cấp
Trước khi quyết định lựa chọn một nhà cung cấp vật liệu, nên chủ động kiểm tra các thông tin: quy cách sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật đang áp dụng, các chỉ tiêu kỹ thuật liên quan, hồ sơ chất lượng đi kèm và khả năng cung cấp ổn định trong suốt thời gian thi công. Với vật liệu xây tường, bên cạnh quy cách, cần kiểm tra tiêu chuẩn kỹ thuật gạch thẻ không nung và các hồ sơ chất lượng liên quan trước khi đưa sản phẩm vào công trình.
Sau phần thô, vật liệu hoàn thiện quyết định nhiều đến không gian sử dụng
Gạch ốp lát
Khi lựa chọn gạch ốp lát, cần cân nhắc đồng thời công năng sử dụng của từng khu vực, độ bền của sản phẩm theo thời gian, khả năng vệ sinh và bảo trì, cùng với tính thẩm mỹ phù hợp với tổng thể không gian.
Sàn gỗ và vật liệu lát sàn
Việc lựa chọn sàn gỗ hay các vật liệu lát sàn khác cần phù hợp với từng không gian cụ thể trong công trình, đồng thời cân nhắc điều kiện sử dụng thực tế như độ ẩm, tần suất đi lại. Độ bền, khả năng bảo trì cũng như màu sắc và phong cách nội thất cũng là những yếu tố cần được xem xét đồng thời.
Sơn, đá và các vật liệu trang trí
Sơn, đá và các vật liệu trang trí khác đóng vai trò tạo nên lớp hoàn thiện cuối cùng cho công trình, giúp tăng tính thẩm mỹ tổng thể. Việc lựa chọn các vật liệu này cần được phối hợp chặt chẽ với tổng thể thiết kế, tránh tình trạng mỗi khu vực sử dụng một phong cách rời rạc, thiếu sự đồng bộ.
5 tiêu chí lựa chọn vật liệu xây dựng cho công trình
Phù hợp với thiết kế. Vật liệu cần được lựa chọn dựa trên yêu cầu của thiết kế, thay vì chọn vật liệu trước rồi mới tìm cách điều chỉnh thiết kế cho phù hợp.
Đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Nên ưu tiên tham khảo hồ sơ kỹ thuật và tiêu chuẩn áp dụng của sản phẩm, thay vì chỉ dựa vào thông tin quảng cáo từ nhà cung cấp.
Tính ổn định của nguồn cung. Yếu tố này đặc biệt quan trọng đối với các công trình cần sử dụng số lượng vật liệu lớn hoặc có tiến độ thi công gấp rút.
Chi phí tổng thể. Không chỉ tính đến giá mua vật liệu, mà cần cộng thêm chi phí vận chuyển, chi phí bốc xếp, hao hụt trong quá trình thi công, chi phí thi công và cả chi phí bảo trì hoặc thay thế về sau nếu có.
Tính đồng bộ. Các nhóm vật liệu trong cùng một công trình cần được xem xét trong tổng thể, đảm bảo sự hài hòa giữa phần kết cấu, phần thô và phần hoàn thiện.
Những sai lầm thường gặp khi lựa chọn vật liệu
Một số sai lầm phổ biến mà chủ đầu tư và nhà thầu thường gặp phải bao gồm: chỉ so sánh giá giữa các nhà cung cấp mà bỏ qua các yếu tố khác, không kiểm tra thông số kỹ thuật trước khi đặt hàng, không xác định rõ nhu cầu sử dụng trước khi mua vật liệu, lựa chọn nhiều nhà cung cấp khác nhau nhưng không thống nhất quy cách sản phẩm, không tính đến khả năng cung ứng dài hạn cho những công trình có tiến độ kéo dài, và chọn vật liệu hoàn thiện chỉ dựa trên hình thức bên ngoài mà chưa cân nhắc đến độ bền hay khả năng bảo trì.
Kết luận
Một công trình chất lượng không phụ thuộc vào một loại vật liệu riêng lẻ, mà là kết quả của sự lựa chọn đồng bộ giữa nhiều nhóm vật liệu khác nhau. Gạch xây, các vật liệu kết cấu và vật liệu hoàn thiện đều cần được lựa chọn theo những yêu cầu riêng, nhưng vẫn phải đảm bảo tính thống nhất trong tổng thể công trình. Các tiêu chí quan trọng cần được cân nhắc bao gồm sự phù hợp với thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng sản phẩm, chi phí tổng thể và khả năng cung ứng của nhà sản xuất.
Chủ đầu tư và nhà thầu nên xây dựng một danh sách kiểm tra vật liệu ngay từ giai đoạn chuẩn bị công trình, thay vì để đến khi thi công mới phát sinh các vấn đề liên quan đến quy cách, chất lượng hay tiến độ cung ứng. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ đầu sẽ giúp công trình được triển khai thuận lợi hơn, đồng thời hạn chế tối đa những chi phí phát sinh không đáng có trong suốt quá trình xây dựng.
